Tablica dla ofiar zbrodni wołyńskiej
11 lipca przed Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej ofiary tragicznych wydarzeń z 11 lipca 1943 roku. Tego dnia, określanego jako „krwawa niedziela”, ukraińskie oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) przeprowadziły skoordynowane ataki na dziesiątki polskich miejscowości na Wołyniu, mordując tysiące obywateli II Rzeczypospolitej.
Uroczystość była wyrazem hołdu, pamięci i szacunku dla ofiar tych wydarzeń. Stanowiła również przypomnienie o obowiązku pielęgnowania prawdy historycznej oraz przekazywania jej kolejnym pokoleniom. Rys historyczny wydarzeń z 1943 roku przedstawił dyrektor Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą Radosław Jarosiński.
– Symbolem rzezi wołyńskiej pozostaje tzw. krwawa niedziela – 11 lipca 1943 roku, kiedy przeprowadzono skoordynowane ataki na dziesiątki polskich miejscowości i parafii na Wołyniu. Ofiarami byli przede wszystkim cywile – kobiety, dzieci i osoby starsze – mordowani z wyjątkowym okrucieństwem. Szacuje się, że tylko tego dnia mogło zginąć kilka tysięcy Polaków. Łącznie w wyniku ludobójstwa życie straciło co najmniej 70 tysięcy Polaków, choć wielu badaczy wskazuje, że liczba ofiar mogła przekroczyć nawet 100 tysięcy. Należy jednak pamiętać, że ofiarami OUN i UPA padali również Ukraińcy, którzy odmawiali udziału w zbrodniach lub ratowali swoich polskich sąsiadów. Potwierdzono około 600 takich przypadków, choć rzeczywista liczba mogła przekraczać tysiąc, dlatego warto pamiętać, że pod określeniem „obywatele polscy”, umieszczonym na tablicy pamiątkowej, kryją się nie tylko Polacy i Żydzi, lecz także bohaterscy Ukraińcy, którzy zapłacili życiem za odmowę udziału w zbrodniach lub za ratowanie swoich sąsiadów – mówił Radosław Jarosiński.
Następnie głos zabrał burmistrz Sochaczewa Daniel Janiak, który przypomniał zapisy konwencji haskiej, a następnie genewskiej, gwarantujące ochronę ludności cywilnej podczas konfliktów zbrojnych.
– Ta tablica to nie tylko kamień z wyrytymi literami. To głos wszystkich Polaków na Kresach, których w tak bestialski sposób uciszono – podkreślił burmistrz.
Obecna na uroczystości Adrianna Garnik, doradca Prezydenta RP Karola Nawrockiego, odczytała list skierowany do organizatorów i mieszkańców Sochaczewa. Prezydent podziękował za inicjatywę upamiętnienia ofiar oraz napisał: „Przypinając dzisiaj do piersi symboliczny kwiat lnu – znak pamięci o ofiarach zbrodni wołyńskiej – oddajemy hołd tym, których groby od ponad 80 lat pozostają bez krzyży, zniczy i kwiatów. Uczcijmy pamięć bestialsko pomordowanych, którzy wciąż czekają na wypełnienie obowiązku Antygony – na godny pogrzeb”.
Poseł Maciej Małecki wyraził wdzięczność za możliwość wspólnego uczczenia rocznicy tragicznych wydarzeń oraz podkreślił znaczenie odsłoniętej tablicy jako trwałego symbolu pamięci. Z kolei poseł Mirosław Adam Orliński zaznaczył, że tablica będzie świadectwem pamięci o ofiarach rzezi wołyńskiej zarówno dla współczesnych, jak i przyszłych pokoleń.
Przewodniczący Rady Powiatu Sochaczewskiego Andrzej Kierzkowski wyraził nadzieję, że podobnie jak udało się przywrócić należne miejsce w historii żołnierzom Armii Krajowej i Żołnierzom Wyklętym, tak również pamięć o ofiarach Wołynia na trwałe pozostanie w świadomości i sercach Polaków.
Kulminacyjnym momentem uroczystości było odsłonięcie tablicy pamiątkowej, którego dokonali burmistrz Daniel Janiak oraz doradca Prezydenta RP.
Po oficjalnym odsłonięciu uczestnicy złożyli pod tablicą kwiaty i zapalili znicze. Hołd ofiarom oddali przedstawiciele samorządów, miejskich jednostek organizacyjnych, stowarzyszeń, służb oraz mieszkańcy Sochaczewa. Poświęcenia tablicy dokonał ks. Andrzej Lisiak.
Po zakończeniu oficjalnej części uroczystości dyrektor Radosław Jarosiński zaprosił uczestników do siedziby muzeum na prelekcję poświęconą zbrodni wołyńskiej.
W wydarzeniu uczestniczyli: burmistrz Daniel Janiak wraz z zastępcą Stanisławem Wachowskim, doradca Prezydenta RP Adrianna Garnik, posłowie Maciej Małecki i Mirosław Adam Orliński, radny sejmiku Michał Orliński, przewodniczący oraz wiceprzewodniczący rady powiatu Andrzej Kierzkowski i Sylwester Lewandowski, przewodniczący rady miejskiej Sylwester Kaczmarek wraz z radnymi, ks. Andrzej Lisiak z parafii św. Wawrzyńca, dyrektor muzeum Radosław Jarosiński, dyrektorzy miejskich jednostek organizacyjnych, były wójt gminy Sochaczew Mirosław Orliński, przedstawiciele służb, instytucji i organizacji, przedstawicielka Stowarzyszenia „Nie mówię szeptem, gdy mówię skąd jestem” Wiktoria Chyziak, a także sochaczewscy kibice Legii Warszawa oraz mieszkańcy miasta.
Anna Godosz
