Pamięć o bohaterach Września 1939 roku
We wrześniu Sochaczew, jak co roku, zatrzyma się na chwilę, by oddać hołd bohaterom bitwy nad Bzurą – największego starcia kampanii wrześniowej 1939 roku. Właśnie tu, 86 lat temu, rozegrały się dramatyczne wydarzenia, które na zawsze wpisały się w historię Polski i w pamięć mieszkańców. Rocznicowe obchody, zaplanowane między 13 a 22 września, będą okazją do oddania hołdu wszystkim ofiarom bitwy i przypomnienia o ich poświęceniu.
13 września Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą oraz oddział PTTK organizują „Rajd śladami żołnierzy Września 1939 roku”. Uczestnicy wyruszą z placu Kościuszki o 9.00 i przejadą trasę autokarem zatrzymując się w miejscach pamięci w Boryszewie, Kozłowie Biskupim, Rybnie, Witkowicach i Kamionie. Całość zakończy się wspólnym ogniskiem (prowiant we własnym zakresie), a wszyscy uczestnicy otrzymają specjalne odznaki. Koszt udziału to 25 zł, szczegółowe informacje w muzeum.
Obchody rozpoczną się w poniedziałek 15 września o 18.00 na cmentarzu parafialnym przy ulicy Traugutta w Sochaczewie. W programie znalazły się odczyt historyczny Jakuba Wojewody, apel poległych oraz złożenie kwiatów i zapalenie świateł pamięci, które przypomną o ofierze tysięcy poległych w kampanii wrześniowej. Wydarzenie organizowane jest tradycyjnie przez Stowarzyszenie Muzealna Grupa Historyczna im. II batalionu 18 pułku piechoty.
Kulminacja rocznicowych obchodów przypadnie na środę 17 września. O 11.30 delegacje i mieszkańcy oddadzą hołd ofiarom walk i terroru XX wieku przy pomniku w Trojanowie. Następnie uroczystości przeniosą się na cmentarz wojskowy przy alei 600-lecia. Zaplanowano wystąpienia okolicznościowe, rys historyczno-biograficzny „Cmentarz Bohaterów Bitwy nad Bzurą”, a także mszę świętą, apel pamięci i złożenie kwiatów. Tego samego dnia, o 17.00, w kramnicach miejskich odbędzie się prelekcja dyrektora Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą, Radosława Jarosińskiego. Wystąpienie pod tytułem „Sztandar 68. Pułku Piechoty – ukryty, odnaleziony, ratowany – 1939–2025” przybliży losy jednego z najcenniejszych wojennych symboli regionu.
Ostatni akcent obchodów zaplanowano na poniedziałek 22 września. O 13.30 na cmentarzu w Kozłowie Biskupim złożone zostaną kwiaty na kwaterze poległych żołnierzy. Następnie uroczystości przeniosą się do Boryszewa, gdzie przy obecnej ulicy Sobieskiego, w 1939 roku życie straciło 50 żołnierzy Bydgoskiego Batalionu Obrony Narodowej. Rzucając fałszywe oskarżenie, Niemcy dokonali zbrodni na jeńcach wojennych. Co roku, w rocznicę ich śmierci, pod pomnikiem pamięci odbywają się uroczystości przypominające, jak bezprawnej i bezsensownej zbrodni dopuścili się okupanci. W tegorocznym programie znalazło się podniesienie flagi państwowej, rys historyczny „Zbrodnia w Boryszewie”, polowa msza święta, apel pamięci oraz złożenie kwiatów.
Bitwa nad Bzurą, której plan opracował generał Tadeusz Kutrzeba przy współudziale generała Władysława Bortnowskiego, była ostatnią wielką próbą powstrzymania niemieckiej ofensywy kierującej się w stronę Warszawy. Przez kilkanaście dni polskie oddziały zadawały Niemcom poważne straty i opóźniały marsz na stolicę dając jej czas na przygotowanie obrony. Jednak przewaga przeciwnika – zwłaszcza w broni pancernej i lotnictwie – przesądziła o tragicznym finale. Tysiące żołnierzy poległo, wielu trafiło do niewoli, a cywile padli ofiarą bombardowań i represji.
Rocznicowe uroczystości w Sochaczewie i okolicznych miejscowościach to nie tylko oficjalny obowiązek pamięci. To przede wszystkim świadectwo szacunku wobec tych, którzy we wrześniu 1939 roku stanęli do nierównej walki o wolną Polskę, oraz przypomnienie, że pamięć o ich ofierze pozostaje naszym wspólnym zobowiązaniem. (ig)
