Sochaczew Sochaczew Sochaczew
Jak mógłby wyglądać dworek w Chodakowie
wiadomość pochodzi z:  „Ziemia Sochaczewska”

Wracamy do prezentacji projektów studentów architektury Politechniki Warszawskiej powstałych w ramach konkursu „Rewaloryzacja zabudowy Sochaczewa”, organizowanego przez sochaczewski ratusz i politechnikę. Tym razem przedstawiamy pomysły laureatek drugiej nagrody. Studentki zajęły się zabytkowym dworem w Chodakowie.

Dzięki projektowi Marii Freundlich, Karoliny Dąbrowskiej-Żółtak i Judyty Walichnowskiej możemy naszym czytelnikom przybliżyć historię obiektu, która zapewne nie jest powszechnie znana. Początki Chodakowa, wsi ziemiańskiej należącej do rodu Zilazów, sięgają XV wieku. Dwieście lat później właścicielami ziem była rodzina Lasockich, zaś w XVIII wieku majątek przeszedł w ręce rodu Skarżyńskich.

Na Chopinowskim Trakcie
Budowę dworu datuje się na 1820 r. Wtedy to właścicielem znacznej już wtedy posiadłości, rozciągającej się między Żelazową Wolą a Sochaczewem, był Jan Ostrzewicz. W tym czasie dwór był związany również z osobą Fryderyka Chopina. Matka pianisty była spokrewniona z właścicielem posiadłości. Sam Chopin grywał kilkakrotnie we dworze dla miejscowego ziemiaństwa.

W pierwszej fazie był to parterowy budynek z mieszkalnym poddaszem. Parter mieścił cztery salony, zaś piętro dwa pokoje mieszkalne z facjatkowymi oknami.

W XIX i XX wieku budynek wielokrotnie zmieniał właścicieli oraz ulegał licznym przebudowom. W 1926 r. ówczesny właściciel Jan Korc sprzedał majątek rozwijającej się Spółce Akcyjnej Zakładu Przemysłowego w Chodakowie, produkującej częściowo dla wojska. Nowi właściciele, z rodu Krzyżanowskich, w roku 1928 rozbudowali dwór o kolejny budynek, prawdopodobnie do celów administracyjnych. Oba budynki połączono parterowym łącznikiem z dużymi oknami i wyjściem na zewnątrz. Przez ponad sto lat dwór był znanym ośrodkiem życia towarzyskiego i kulturalnego. Sprzyjała temu lokalizacja na trakcie wiodącym w stronę Żelazowej Woli i dalej do Warszawy. Od traktu wysadzanego lipami do portyku z kolumnami wiódł szeroki podjazd. Po wschodniej stronie dworu znajdowały się zabudowania gospodarcze, po zachodniej zaś ogród warzywny i sad. Między traktem, a rzeką Utratą rozciągał się piękny park otaczający dwór. Przed rzeką wykopano staw, upiększający krajobraz i zaopatrujący mieszkańców w ryby.

Niemiecka siedziba i ośrodek zdrowia
W czasie II wojny światowej budynek zajęli Niemcy. W latach 1944-45 był siedzibą części sztabu generała von Bacha. W wyniku działań wojennych uległ częściowej dewastacji. Od 1945 roku zabytkowy dwór był zamieszkiwany przez powojennych bezdomnych. W roku 1952 obiekt przekształcono na ośrodek zdrowia. Miały wtedy miejsce liczne przebudowy wnętrz wynikające z potrzeb lecznicy. Prawie niezmieniony układ pomieszczeń został zachowany do dnia dzisiejszego.

Likwidacja ośrodka zdrowia nastąpiła w roku 1995. Brak zabezpieczeń i zdemontowanie ogrodzenia spowodowały, że obiekt ulegał licznym dewastacjom ze strony miejscowych chuliganów. Doszło także do kilku pożarów. Te zniszczenia przyczyniły się do bardzo złego stanu budynku.

W czasie wojny całkowicie zniszczony został także zespół pałacowo - parkowy. W późniejszych latach część drzewostanu została wydzielona jako park miejski, a na pozostałym terenie powstawały budynki mieszkalne.

W roku 1996 dwór został odkupiony przez rodzinę Czarkowskich, spokrewnioną z familią Krzyżanowskich, dawnych właścicieli. Przeprowadzono wówczas renowację obiektu, przebudowano wnętrza, wymieniono stolarkę okienną, tynki oraz podłogi w części pokoi. Budynek wyposażono w łazienki, a teren został ogrodzony, aby uniemożliwić kolejne zniszczenia.

Niestety do tej pory obiekt nie uzyskał żadnej funkcji, która ocaliłaby go od zniszczenia i przywróciła lata dawnej świetności. Zalecenia konserwatora zabytków z 2008 r. określają charakter prac, które mają podkreślać i utrzymać artystyczne i historyczne walory budynku. Autorki projektu, przedstawiając swoją wizję, musiały  zastosować się do wskazówek konserwatora zabytków.

Historia i współczesność
W opracowaniu studentek czytamy, że ideą architektoniczną założenia jest przywrócenie mu znaczenia w przestrzeni urbanistycznej miasta. Podkreślenia wymagają przestrzenne połączenia dworu z krajobrazem - odtworzenie osi północ - południe łączącej zabytkowy obiekt z terenami parku i nabrzeżem rzeki Utraty. Sam obiekt powinien zostać rozbudowany i wyeksponowany w krajobrazie, a funkcje przezeń pełnione powinny odpowiadać na potrzeby lokalnej społeczności, co umożliwi stworzenie w nim przestrzeni ważnej lokalnie.

W odrestaurowanym dworku mogłyby znaleźć siedzibę pracownie plastyczne czy architektoniczne, osiedlowa kawiarnia czy restauracja i sale spotkań dla grup tematycznych (seniorów, kół literackich, językowych itp.)

Dzięki wprowadzeniu funkcji społecznej, edukacyjnej i komercyjnej, zabytkowy dwór może stać się miejscem spotkań oraz pełnić funkcje kulturotwórcze dla okolicznych mieszkańców, co nawiązywałoby do roli, jaką pełnił w przeszłości. Połączenie funkcji społecznych i prywatnych zapewni całkowite wykorzystywanie obiektu, czyniąc inwestycję rentowną.

W szczegółowych założeniach projektantki stawiają na: zapewnienie łatwego dostępu do obiektu pieszych i dogodnego dojazdu, wyeksponowanie wejścia głównego, odróżnienie brył budynków i nadanie odpowiedniego charakteru części z XIX w. i tej dobudowanej w XX w. Ogromne znaczenie ma zachowanie lub odtworzenie detali architektonicznych w budynku oraz wycinka dziko rosnących drzew, które nie mają wartości historycznej i zakłócają odbiór przestrzenny założenia.

Nagrodzony projekt to doskonały pomysł na zagospodarowanie jednego z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Chodakowie. Wprowadzenie go w życie wymagałoby jednak od właściciela dworku niezwykłej determinacji i dużych pieniędzy.

Jolanta Sosnowska
jolanta.sosnowska@sochaczew.pl

 

A A A
26-07-2016
godz.13:05
 


nadchodzące wydarzenia

wtorek, 21.09.2021 r. 3341333 odwiedzin

Zapisz się na newsletter

e-mail       sms    
wypisz się
polecamy