Miasto Mieszkaniec Turysta Przedsiębiorca    

Cmentarze wojenne

A A A

Miejsca spoczynku żołnierzy WP poległych we wrześniu 1939 r.

 

 

Gmina Iłów


Iłów

 

Kwatera wojenna wydzielona na cmentarzu parafii pw. Matki Bożej Królowej Polski w Iłowie. Jest miejscem spoczynku 1034 żołnierzy Wojska Polskiego poległych w czasie Bitwy nad Bzurą w dniach 17-18 września 1939 r. Na cmentarzu umiejscowiona jest tablica pamiątkowa, a na niej napis „Żołnierzom września roku 1939 – Społeczność”, a także tablica pamiątkowa 57 pułku piechoty.


Giżyce

 

Kwatera wojenna została wydzielona na cmentarzu parafii pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Giżycach. Jest miejscem spoczynku około 420 żołnierzy poległych w walkach września 1939 roku. 


Brzozów Stary

 

Kwatera wojenna wydzielona na cmentarzu parafii pw. św. Andrzeja Apostoła w Brzozowie. Na powierzchni około 254 m² pochowanych zostało około 360 żołnierzy Wojska Polskiego. Na cmentarzu postawiono również pomnik na którym znajduje się napis „Bohaterom Września 1939 roku. Żołnierzom Armii „Poznań” i „Pomorze” Rodacy”.


 

Gmina Rybno


Rybno

 

Kwatera wojenna wydzielona została na cmentarzu parafii pw. św. Bartłomieja Apostoła w latach 1940-1941. Na powierzchni około 3173 m² spoczywa około 1586 żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r.


 

Gmina Nowa Sucha


Kozłów Szlachecki

 

Kwatera wojenna została wytyczona na cmentarzu parafialnym w Kozłowie Szlacheckim. Na cmentarzu pochowanych zostało 190 żołnierzy poległych we wrześniu 1939 roku w Bitwie nad Bzurą.


Kozłów Biskupi

 

Cmentarz żołnierzy którzy zostali rozstrzelani przez Niemców 22 września 1939 roku na terenie cegielni w Boryszewie. 50 jeńców wojennych – żołnierzy bydgoskiego Batalionu Obrony Narodowej zamordowano w odwecie za zgniecenie hitlerowskiej dywersji w Bydgoszczy (tzw. „krwawa niedziela” w Bydgoszczy 3 września 1939r.). Zamordowani żołnierze pochodzili z batalionu, który w tym czasie w Bydgoszczy nie przebywał. W 1943 roku ciała rozstrzelanych ekshumowano z miejsca kaźni i przeniesiono na cmentarz w Kozłowie Biskupim. Na miejscu zbrodni po wojnie postawiony został kamienny pomnik,  głównie z inicjatywy pracowników zakładów w Boryszewie.


 

Gmina Młodzieszyn


Leontynów

 

Cmentarz Wojska Polskiego o powierzchni 170 m², na którym pochowanych jest około 300 poległych żołnierzy polskich. W centralnej części znajduje się metalowy krzyż, a po obu jego stronach mogiły żołnierzy z krzyżami nagrobnymi, otoczone betonowymi oblamówkami. Całość założenia otoczona jest betonowym ogrodzeniem z siatką.

Nekropolia położona jest w otoczeniu wydm i wzniesień, porośniętych gęstym lasem.

 

Juliopol

 

Kwatera Wojska Polskiego wydzielona na cmentarzu parafii pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Młodzieszynie. Na powierzchni około 762 m² pochowanych jest od 2200 do 3773 poległych żołnierzy polskich armii „Poznań” i „Pomorze”, walczących w Bitwie nad Bzurą. W centralnej części znajduje się pomnik upamiętniający poległych w obronie ojczyzny 1939-1945 roku.


Mistrzewice

 

Cmentarz WP na którym pochowanych jest około 120 żołnierzy Armii „Poznań” i „Pomorze” poległych w Bitwie nad Bzurą w dniach 14-19 września 1939 r. Trzydziestu z nich zostało zidentyfikowanych, zaś 92 żołnierzy jest nieznanych. Jest to kwatera wydzielona na cmentarzu rzymskokatolickim.


Rokicina

 

Cmentarz WP na którym pochowanych jest ok. 300 żołnierzy poległych w walkach września 1939 r. W centralnej części znajduje się metalowy krzyż z tabliczkami w kształcie nieśmiertelników, które upamiętniają walczących w kampanii wrześniowej 1939 r. Cmentarz znajduje się przy leszowej, leśnej drodze prowadzącej do Rokiciny.

 

Budy Stare

 

Cmentarz żołnierzy Wojska Polskiego pochodzi z września 1939r roku. Mogiła jest miejscem spoczynku 225 żołnierzy polskich poległych w bitwie nad Bzurą w dniach 16-19 września 1939 r. oraz jeden żołnierz LWP. Nekropolia o powierzchni 230 m², założona została na planie kwadratu. W centralnej części znajduje się krzyż częściowo wykonany z lufy czołgu, a po jego obu stronach mogiły z betonowymi krzyżami. 

Znajduje się przy drodze prowadzącej z Młodzieszyna do Iłowa.

 

 

Gmina Brochów


 Brochów

 

Kwatera wojenna wytyczona na cmentarzu parafialnym w Brochowie. Mogiła jest miejscem spoczynku poległych w Bitwie nad Bzurą we wrześniu 1939r. Na cmentarzu znajduje się pomnik na którym widnieje napis : „ POLEGŁYM ZA OJCZYZNĘ W WIELKIEJ BITWIE NAD BZURĄ 1939 BROCHÓW”.


 

Gmina Teresin


 Szymanów

 

Kwatera wojenna wydzielona na terenie cmentarza parafialnego w Szymanowie. Znajduje się po lewej stronie przy głównym wejściu. Mogiły są miejscem spoczynku żołnierzy polskich poległych we wrześniu 1939 roku. Na cmentarzu znajduje się obelisk, na którym widnieje napis : „Tu spoczywają zwłoki 50 żołnierzy Wojska Polskiego poległych w walce z hitlerowskim najeźdźcą we wrześniu 1939 r. oraz rodzin wojskowych kolejarzy ofiar bombardowania przez lotnictwo hitlerowskie transportu kolejowego na stacji Piasecznica – Szymanów w dniu 5.IX.1939 r.”


 Paprotnia  
 Pawłowice  

 

Gmina Miasto Sochaczew


 Sochaczew - Trojanów

 

Cmentarz na którym pochowanych jest 3693 żołnierzy i oficerów Wojska Polskiego armii „Poznań” i „Pomorze”,  poległych w trakcie Bitwy nad Bzurą, w tym 142 ofiary mordów oraz 20 partyzantów, którzy zginęli w Bronisławach. Jest największym cmentarzem żołnierzy poległych w Bitwie nad Bzurą, jego powierzchnia wynosi 4410 m². Położony jest przy al. 600-lecia w Sochaczewie w sąsiedztwie cmentarza parafialnego w Trojanowie. 

 

 Sochaczew - ul. Traugutta

 

Dwie kwatery wojenne na cmentarzu parafii pw. św. Wawrzyńca wydzielone zostały w 1941 roku. Na cmentarzu o powierzchni około 345 m²,  pochowani są żołnierze Armii „Poznań” i „Pomorze” walczący w Bitwie nad Bzurą w 1939 r. Wśród nich major Feliks Kozubowski, który dowodził II batalionu 18 Pułku Piechoty.  We wrześniu 1939 roku walczył w Bitwie nad Bzurą, a w dniach 13-15 września dowodził bohaterską obroną Sochaczewa. W trakcie ciężkich walk o miasto, trwających blisko 3,5 doby, jego batalion stracił 80 % stanu osobowego. Major poległ 15 września 1939 roku, podczas odwrotu z miasta, na przeprawie pontonowej przez Bzurę.

Bitwa o Sochaczew i przeprawę w tym miejscu na Bzurze, trwała 3,5 doby. Czas jej prowadzenia (poza Warszawą, Helem czy Westerplatte) walcząc o jedno miasto, był najdłuższy w całej kampanii wrześniowej 1939r.


 

Cmentarze z okresu I wojny światowej - Bitwa nad dolną Bzurą i Rawką 1914-15 r.  


 

Gmina Iłów


Iłów

 

Jest to wojenna mogiła zbiorowa, w której pochowani są żołnierze niemieccy i rosyjscy polegli w latach 1914-1917. Najprawdopodobniej ze składu 5 Rezerwowej Dywizji Piechoty, 26 Wirtemberskiej Dywizji Piechoty oraz 5 Korpusu Syberyjskiego.

Cmentarz jest w formie kopca ziemnego na bazie kwadratu foremnego, w kształcie 3 stopniowej piramidy. Na szczycie, do którego prowadzą schodki wykonane z płyt chodnikowych, znajduje się stalowy krzyż. Całość otoczona jest szerokim i głębokim rowem. Zachowały się betonowe, prostokątne tablice epitafijne.

Nekropolia znajduje się przy drodze prowadzącej z Iłowa do Ład.


Uderz -Obory

 

Miejsce pochówku żołnierzy armii niemieckiej i rosyjskiej, poległych w walkach toczących się w dniach 13-17 grudnia 1914 roku. Mogiła posiada kształt 3 piętrowego kopca na bazie prostokąta, na którym ułożone zostały prostokątne, betonowe płyty epitafijne.


Załusków

 

Cmentarz o powierzchni około 0,03 ha, położony jest przy drodze biegnącej z Iłowa do Wszeliw. Całość założenia otoczona jest wałem i rowem. Zachowało się tylko kilka wyraźnych mogił, ponieważ cały obszar porasta gęsty las. Mogiła powstała prawdopodobnie w grudniu 1914 roku.


 

Gmina Rybno


 Złota

 

Cmentarz – mauzoleum żołnierzy niemieckich w kształcie okrągłego kopca, otoczony wałem obudowanym kamiennymi blokami. W wyższej części kopca umiejscowiono 40 kamiennych krzyży maltańskich wykonanych z czerwonego piaskowca. W pobliżu znajduje się podobny krzyż z napisem „EHRENSTATE ZLOTA 1914-15”.


Wężyki

 

Cmentarz żołnierzy poległych w walkach w latach 1914-1915, powstał pod koniec I wojny światowej. Założony został na planie prostokąta, z trzech stron otoczony drogami polnymi. Obecnie jest zachowany w bardzo złym stanie, tylko nieznacznie zachowały się mogiły, zaś na środku obelisk postawiony pod koniec 20-tych lat. Znajduje się przy drodze nr 577 prowadzącej z Sochaczewa, na skraju lasu brzozowego.


 

Gmina Nowa Sucha


 Borzymówka

 

Cmentarz żołnierzy rosyjskich i kilku żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 roku, powstał w czasie I wojny światowej. Pierwotnie pochowanych było tu 2000 Rosjan, następnie przeniesiono tu szczątki żołnierzy ekshumowanych z kilku innych cmentarzy.

Nekropolia jest w kształcie prostokąta, otoczona wałem i obsadzona krzewami. Mogiły zachowały się dość nieczytelnie, najlepiej w południowo – północnej osi. Na terenie cmentarza znajduje się obelisk, na którym widnieje data 19 V 1929 oraz pozostałości betonowych tablic epitafijnych.


Kozłów Biskupi

 

Kwatera wojenna znajdująca się na cmentarzu parafialnym. Jest miejscem spoczynku żołnierzy walczących w okolicach Kozłowa Biskupiego, którzy zginęli w 1914 roku w trakcie ataku gazowego wykonanego przez Niemców. Na cmentarzu znajdują się dwie tablice, na których widnieją napisy : „ŻOŁNIERZE POLEGLI W PIERWSZEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ 1914 R. PROCHY ICH ZOSTAŁY PRZEWIEZIONE Z LASU KOZŁOWSKIEGO 1967 R. CZEŚĆ ICH PAMIĘCI”, „GRÓB ZBIOROWY ŻOŁNIERZY POMORDOWANYCH GAZEM KTÓREGO UŻYLI NIEMCY W PIERWSZEJ WOJNIE ŚWIATOWEJ 1914 R.”.


Kościelna Góra (Gradówek)

 

Cmentarz żołnierzy rosyjskich i niemieckich powstały około 1916-1917 roku. Jest miejscem spoczynku około 2000 poległych. Nekropolia podzielona jest na dwie części. Pierwsza i większa z nich, jest położona na płaskim terenie, gdzie rzędami rysują się mało wyraźne już mogiły. Pozostała część otoczona jest owalnym ziemnym nasypem, wewnątrz którego znajdował się kiedyś obelisk. 

Cmentarz położony jest na północnym skraju lasu, na wschód od polnej drogi wiodącej z Gradówka do miejscowości Glinki.


Marysinek (Gradów)

 

Cmentarz wojenny będący wspólną mogiłą żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej. Założony na półkolistej podstawie i otoczony wysokim walem ziemnym. Wejście znajduje się od strony drogi poprzez furtkę osadzoną na dwóch słupkach wykonanych z kamieni polnych. W centralnym punkcie znajdował się jeszcze do niedawna pomnik, po ostatniej renowacji  zastąpiony płytą z wyrytym napisem : „WSPÓLNA BEZIMIENNA MOGIŁA ŻOŁNIERZY POLEGŁYCH W I WOJNIE ŚWIATOWEJ, SPOŁECZNOŚĆ GMINY NOWA SUCHA”. Jest ona usytuowana pomiędzy czterema topolami.


 

Gmina Młodzieszyn


 Młodzieszyn

 

Cmentarz żołnierzy walczących i poległych w trakcie działań na froncie Bzury w latach 1914-1915. Znajduje się na skarpie, wzmocnionej kamiennym murem przy ulicy Wyzwolenia w Młodzieszynie. W centralnej części umiejscowiony jest krzyż, a pod nim jeden z dwóch kamieni epitafijnych. Drugi znajduje się po prawej stronie nekropolii. W trakcie jego konserwacji w 2011 roku, udało się odczytać figurujące na nim nazwisko o polskim pochodzeniu. Wedle inskrypcji pochowano tutaj „Hauptman Chamier Gliszcze(a)k, dowódcę jednej z baterii pułku artylerii polowej, poległego 17.12.1914 roku”.


 Stefanów

 

Cmentarz wojenny żołnierzy poległych w walkach nad Bzurą i Rawką w 1914-15 r. Położony jest przy drodze nr 50 prowadzącej do Wyszogrodu. Nekropolia ma formę ziemnego kopca otoczonego rowem. W centralnej części znajdują się trzy drewniane krzyże, jeden chrześcijański i dwa prawosławne, wykonane przez harcerzy oraz członków Muzealnej Grupy Historycznej II / 18 pp. Na jednym z nich umieszczone zostały tabliczki z tekstami : „W okresie od grudnia 1914 r. do lipca 1915 r. wzdłuż rzeki Bzury i Rawki rozciągał się największy front pozycyjny wschodniego teatru działań pierwszej wojny światowej. Podczas walk, w celu przełamania frontu armia niemiecka, oprócz konwencjonalnych środków pola walki, wykorzystywała gazy bojowe, w tym chlor. Cmentarz ten, jest jednym z 35 zachowanych obecnie miejsc żołnierzy poległych na tych terenach. Należy pamiętać, że w armii niemieckiej jak i rosyjskiej walczyło wielu przymusowo wcielonych żołnierzy narodowości polskiej”. „Wstaną martwi znad Rawki, znad Bzury i głos rzucą : Bóg się o nas zatrwożył i na te wszystkie – nie polskie mundury polską ziemię położył – E. Słoński”.


 Kamion

 

Spoczywa w tym miejscu około 350 żołnierzy rosyjskich. Pierwotnie cmentarz miał kształt kopca na bazie czworokąta, był oszalowany palami, a na jego szczycie stały trzy krzyże – jeden prawosławny i dwa rzymskokatolickie. Obecnie cmentarz przypomina hałdę ziemi i otoczony jest betonowym parkanem. Znajduje się na prywatnej posesji, przy skrzyżowaniu jezdni biegnącej w kierunku północnym do mostu na Bzurze z drogą prowadzącą do Szkoły Podstawowej w Kamionie. Powstał prawdopodobnie w 1917 roku.


 Ruszki

 

Nekropolia powstała w 1915 roku w trakcie walk toczących się nad Bzurą. Został wykonany na bazie prostokąta i otoczony ogrodzeniem z siatki, w którym znajduje się wejście z dwoma kamiennymi słupkami. Od strony drogi poprzedzony jest rowem. Na cmentarzu umiejscowiono duży, metalowy krzyż, do którego prowadzi główna alejka, a także obelisk z napisem „DEN TAPFEREN HELDEN”.

Położony jest przy drodze prowadzącej z Sochaczewa do Wyszogrodu, tuż za rondem w Ruszkach.


 

Gmina Sochaczew


 Orły - Cesin

 

Cmentarz na którym pochowani są Niemcy polegli w latach 1914-15. Jest to mogiła w kształcie kopca o trzech warstwach, rosnącego od strony wschodniej do zachodniej, zbudowana na planie prostokąta i otoczona fosą. Pojedyncze groby widoczne są na najniższym poziomie.


 Lubiejew

 

Miejsce spoczynku żołnierzy niemieckich walczących w latach 1914-15. Położony jest przy trasie z Lubiejewa do Rybna. Cały jego teren porastają gęste krzaki, stan obiektu bardzo zaniedbany.


 Bielice

 

Cmentarz wojenny na którym pochowanych jest około 120 żołnierzy rosyjskich poległych w walkach w 1915 roku. Nekropolia składa się z czterech pól grobowych, na których znajduje się po pięć betonowych krzyży prawosławnych. Wystawiono również obelisk, na którym umiejscowiona jest  tablica z napisami wyrytymi w języku polskim i rosyjskim : „PAMIĘCI ŻOŁNIERZY ROSYJSKICH POLEGŁYCH W LATACH PIERWSZEJ WOJNY ŚWIATOWEJ (1914-1918)”. Na jednym z krzyży znajduje się także tabliczka z napisem : „CMENTARZ WOJENNY TU SPOCZYWA 120 ŻOŁNIERZY ROSYJSKICH POLEGŁYCH W 1915 R.

Nekropolia położona jest przy drodze nr 50 prowadzącej z Sochaczewa do Żyrardowa.


 

Gmina Brochów


Malanowo

 

Cmentarz ma kształt kopca ziemnego i jest zbiorową mogiłą żołnierzy rosyjskich, niemieckich i austriackich polegli w walkach nad Bzurą i Rawką w latach 1914-15. Kiedyś znajdowały się tu groby i krzyże. 

Nekropolia położona jest przy polnej drodze prowadzącej z Konar do Brochowa, pośród pól.


 

Gmina Teresin


Szymanów

 

  • Kurhan znajduje się na cmentarzu parafialnym w Szymanowie, po prawej stronie od głównego wejścia. Jest miejscem spoczynku żołnierzy rosyjskich zmarłych na cholerę i tyfus w 1915 roku, było to skutkiem zarazy panującej w rosyjskim wojsku. 
  • Cmentarz wojenny jest miejscem spoczynku żołnierzy rosyjskich poległych w 1915 roku. Najprawdopodobniej były to ofiary ataków gazowych przeprowadzonych przez Niemców. Mogiła znajduje się obok cmentarza parafialnego, na terenie dawnego Państwowego Gospodarstwa Rolnego. Obecnie cmentarz jest zachowany w złym stanie, mogiły są niewidoczne, a kopiec nagrobny rozmyty. 

Opracował : Wydział Promocji i Aktywizacji

ŹródłoMateriał pochodzi z przygotowywanej książki Jakuba Wojewody pt. 'Nad Bzurą i Rawką bez zmian -życie i śmierć w okopach 1914-15 r.' Wszelkie prawa zastrzeżone.

 
najnowsze informacje
Zapisz się na newsletter aby otrzymywać najnowsze informacje z portalu.


e-mail  sms 
wypisz się    zapisz się >>